برخورد سلیقهای با محدودیتها و پروتکلهای بهداشتی صدای خیلی از مردم را درآورده است. انتشار ویدئوهایی از نارضایتی مردم از خدمات نامناسب برخی از شرکتهای هواپیمایی واکنش سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری را به همراه داشته است و حتی سه پروازِ یکی از شرکتهای هواپیمایی به دلیل رعایتنکردن دستورالعملهای ابلاغی مقابله با شیوع ویروس کرونا لغو شده است.
محدودیت استفاده از حداکثر ۶۰ درصد ظرفیت هواپیما در پروازهای داخلی به درخواست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با دستور سازمان هواپیمایی کشوری از ابتدای آبانماه ابلاغ شده و همه ایرلاینها موظف به رعایت آن در راستای مقابله با شیوع ویروس کرونا شدهند. بعد از ابلاغ این دستورالعمل، کشمکشها و مکاتبات زیادی از سوی شرکتهای هواپیمایی برای لغو آن صورت گرفت اما این پروتکل تا کنون پابرجا مانده و همچنان اجرا میشود.
حتی تورج دهقان زنگنه - رییس سازمان هواپیمایی کشوری - بعد از انتشار ویدئوهای اعتراضی مردم نسبت به رعایتنکردن پروتکلهای بهداشتی در هواپیماها اعتراف کرد که «در این مسئله که برخی ایرلاینها تخلفاتی مرتکب میشوند شکی نیست اما نظارتهای خود را تشدید خواهیم کرد. در وهله نخست تذکر و هشدار میدهیم و در مراحل بعدی شرکت هواپیمایی مورد نظر با لغو پروازهایش مواجه میشود و جرایم سنگینتری برای متخلفان وجود دارد.»
سفر در دوران کرونا برای خیلیها اجتنابناپذیر است و همچنان بسیاری مردم برای سفرهایشان از وسایل مختلف حمل و نقل عمومی استفاده میکنند. اما ناوگان حمل و نقل عمومی تا چه اندازه در رعایت پروتکلهای بهداشتی در زمان شیوع کرونا موفق بوده است؟
آنچه در ادامه میخوانید حاصل چند ماه استفاده خبرنگار ایسنا از وسایل حمل و نقل عمومی بین شهری یا مراجعه به ترمینالهاست.
فرودگاه مهرآباد - ساعت ۷ صبح
جلوی درِ ورودی ترمینال دو فرودگاه مهرآباد اتاقک ضدعفونی گذاشتهاند اما کسی به گرفتن تب یا اکسیژن و ضربان قلب مراجعهکنندگان اعتقادی ندارد. مسافران جلوی دستگاه ایکس - ری تجمع کردهاند تا چمدانهایشان را داخل دستگاه بگذارند. گرچه همه ماسک به صورت دارند اما به نظر میرسد فاصله اجتماعی مفهوم چندانی ندارد. فرودگاه نسبت به روزهای بیکرونایی خلوتتر به نظر میرسد و سرِ مامورانی که بازرسی بدنی انجام میدهند خلوت است. کافهها و غرفههای عرضهکننده مواد خوراکی همچنان مشغول کارند اما سرشان نسبت به روزهای قبل از کرونا خلوتتر به نظر میآید. صندلیها هم با علامتهای ضربدر که رعایت فاصله اجتماعی را هشدار میدهند، نشانهگذاری شدهاند. تابلوی اطلاعات پرواز نشان میدهد که بر خلاف گذشته بیشتر پروازها سر ساعت بلند میشوند!
به نظر میرسد برای رعایت فاصله اجتماعی، اتوبوسهای بیشتری مسافران را تا پای پرواز میرسانند اما داخل هواپیما مثل گذشته صفی دراز بدون فاصله آدمهاست تا در صندلیهایشان جاگیر شوند. روی سه صندلی که در دو ردیف هواپیما وجود دارد، دو مسافر نشستهاند بطوری که صندلی وسط بین مسافرها خالی بماند. کاور یکبار مصرفی که همراه خود بردم را روی صندلی پهن میکنم. یکی از مهماندارها میگوید: «خانم نگران نباش. همه چیز بعد هر پرواز ضدعفونی میشه.» نگاهی به صندلی می کنم، پر از خردهبیسکویت است و ردِ سیاهی از جای دست مسافران قبلی!

بارها در طول پرواز به عقب و جلو نگاه میکنم. کمتر مسافری ماسکش را برداشته است. مهمانداران بعد از تیکآف، بطریهای کوچک آب و پکی که داخل آن پد الکلی، دستکش و ماسک هست، بین مسافران پخش میکنند و روی صندلیهایشان می نشینند. سراغ یکی از آنها میروم و سر صحبت را باز میکنم:
- نمی ترسید کرونا بگیرید؟
- چرا. خدا رو شکر که من تا حالا مبتلا نشدم اما یکی از همکارام گرفته.
- از این پک ماسک و دستکشی که به مسافرا میدید به خودتونم میدن؟
- روزای اول کرونا به ما ماسک و دستکش نمیدادن و اجازه استفاده هم نداشتیم. حتی مهماندارا درخواست دادن که اجازه بدین خودمون ماسک و دستکش تهیه کنیم اما قبول نمیکردن و میگفتن زشته جلوی مسافر ماسک بزنین. این رویه حدود یک ماه و نیم گذشت تا تعطیلات نوروز که تعداد پروازا کمتر شد. بعدش که رعایت پروتکلا به شرکتای هواپیمایی ابلاغ شد وضعیت فرق کرد. حتی اخیرا عینک هم بهمون دادن اما برای چهارتا پرواز فقط یه جفت دستکش به مهماندارا میدن که نمیدونیم مسیر رفت ازش استفاده کنیم یا برگشت!
- پس تعداد پروازاتون هم کمتر شده.
- صدرصد. اوایل مهماندارایی که نزدیک فرودگاه زندگی میکردن، دعوت به کار شدن و یه سری از مهماندارا کلا بیکار بودن و حقوقشون اومده بود پایین. چون اگه ما پرواز نریم فقط حقوق پایه بهمون تعلق میگیره. بعد از اعتراض همکارا پروازا تقسیم و قرار شد همه حداقل هفتهای یه پرواز داشته باشن. گرچه نمیتونیم ۶۰ ساعت پرواز رو پر کنیم اما خب همون ۶۰ ساعتو برامون رد میکنن.
- تا حالا شده به خاطر محدودیت پروازا ظرفیت صندلیا پر بشه؟
- تا حالا نشده پروازی که من مهماندارش بودم صدرصد ظرفیت صندلیا رو فروخته باشه. شرکت ما هم ۶۰ درصد از ظرفیت پروازو میفروشه. چند ماه پیش هواپیمایی یه بخشنامه داد که سه ردیف آخر هواپیما رو برای بیمارای کرونایی خالی بذارن اما بعدش یه بخشنامه دیگه اومد که شرکتا باید ۶۰ درصد از ظرفیت پروازو بفروشن که با این بخشنامه صندلیای سه ردیف آخرم فروخته میشه. اما همیشه بین مسافرا یه صندلی خالی هست.
- این روزا که هواپیماها غذا نمیدن حجم کارتون هم کمتر شده؟
- خب نسبت به قبل پایین تره. البته بعضی از شرکتا حدود دو ماهه که سرویسدهی غذا رو شروع کردن چون مسافراشون نسبت به این موضوع اعتراض کردن. با این حال من از مهمانداراشون شنیدم تو هر پرواز اعلام میکنن که مسافرا با هم ماسکاشونو بر ندارن و یکی یکی غذاشونو بخورن. گویا اخیرا مسافرا هم رعایت میکنن.
- تا حالا شده تو پرواز شما مورد مشکوک به کرونا هم باشه؟
- تو یکی از پروازا مورد مشکوک به کرونا داشتیم که وقتی پیاده شد ازش تست گرفتن و خدارو شکر جوابش هم منفی شد اما تا آماده شدن جواب تست مسافر تمام مهماندارا از جمله خودم تا ۱۴ روز اجازه پرواز نداشتیم. همهمون تست دادیم که خدا رو شکر نتیجه هم منفی شد.
ایستگاه راهآهن تهران - ساعت ۲۰:۳۰
یکی از کارمندان با تبسنج جلوی درِ ورودی ایستگاه راهآهن ایستاده و مسافران را نگاه میکند و تمایلی هم به چککردن تبِ مسافران نشان نمیدهد. ایستگاه شلوغ است و چندان فرقی با روزهای قبل از شیوع کرونا ندارد. مسافران چمدانهایشان را روی دستگاه ایکس - ری میگذارند. با اینکه برای برداشتنشان عجله میکنند اما دیر میرسند و چمدانها روی زمین وِلو میشوند. داخل ایستگاه روی همه صندلیها با برچسب زردرنگی نشانهگذاری شده است. بسیاری از مسافران رعایت میکنند و بسیاری هم اعتقادی به رعایت فاصله اجتماعی ندارند. بعضی ترجیح میدهند قبل از نشستن روی صندلی، از الکل استفاده کنند و برخی دیگر اول ماسکشان را از روی دهان پایین میکشند و بعد مینشینند!
برخی دوتا ماسک زدهاند و برخی دیگر همان یک ماسک را هم به زور گذاشتهاند. هر از گاهی از یک سوی سالن انتظار صدای سرفه میآید. با اعلام مسافرگیری، سالن از مسافران جدید و قدیمی پُر و خالی میشود. مهمانداران جلوی ورودی سالنهای قطار ایستادهاند تا بلیت مسافران را چک کنند. به خاطر محدودیت مسافرگیری و رعایت پروتکلهای بهداشتی کوپهها زودتر از همیشه فروخته میشود اما در بخش اتوبوسی قطار وضعیت فرق میکند و خبری از فاصله اجتماعی نیست. مسافران با توجه به بلیتی که به آنها فروخته شده کنار یکدیگر مینشینند. بعد از جاگیرشدن مسافران، مهماندارها دست به کار میشوند و یک بطری آب، یک بسته کیک و یک عدد ماسک توزیع میکنند. بعد از حرکت قطار، هوای سالنها هم گرمتر میشود و مسافران لباسهای گرمشان را درمیآورند. موبایل مسافری زنگ میخورد، ماسکش را پایین میکشد و شروع به صحبت با صدای بلند میکند و آنقدر حرف میزند که حوصله مسافران دیگر را سر میبرد! مسافر دیگری که پدر خانواده است، بین بچهها ساندویچ توزیع میکند، خودش هم ماسکش را زیر چانهاش میزند و در راهروی قطار راه میرود و غذایش را میخورد. خودِ مهماندار و بسیاری از مسافران هم علاقهای به استفاده از ماسک ندارند.